ሓደ ሰብ ምስ ሞተ... ንኣዕሩኽን ቤተሰብን መምርሒ

ሓኪም ወይ ነርስ ሞት ከም ዘጋጠመ ይእውጅ። ኣብ ሆስፒታላትን ካልኦት ትካላትን፡ ብዝተኻእለ መጠን፡ እቲ ሬሳ ንሓጺር እዋን ኣብ ክፍሊ ኣለይቲ ሕሙማት ይተርፍ፡ እንተደሊኹም ኣብኡ ገለ ግዜ ከተሕልፉ ትኽእሉ። ብድሕሪኡ እቲ ሬሳ ናብ መዕቆቢ ሬሳታት ይውሰድ ክሳብ ናብ ዳይረክተር ቀብሪ ንኽፍታሕ ምድላዋት ዝግበረሉ። ኣብ ገዛ፡ ንስኻን ስድራኻን ምስ እትፈትዎ ሰብ ዝያዳ ግዜ ከተሕልፉ ትመርጹ ትኾኑ፡ ድሕሪ ትጽቢት ዝግበረሉ ሞት ድማ ናብ ዳይረክተር ቀብሪ ክትድውሉ ክትጓየዩ የብልኩምን። ዳይረክተር ቀብሪ ሞት ብነርስ ወይ ሓኪም ምስ ተኣወጀ ነቲ ሬሳ ከጓዕዞ እዩ፣ ንስኻ ድማ ነቲ ሬሳ ክትፈትሖ ድሉው ኢኻ። ብዝኾነ መንገዲ ምስቲ ዳይረክተር ቀብሪ ዳግማይ ነቲ ሬሳ ክትሪኦ ትኽእል ኢኻ። ሞት ዕሸል ወይ ህጻን፡ ወይ ሬሳ ንሳይንስ ምውፋይ፡ እቲ ዳይረክተር ቀብሪ ክሕግዘካ ዝኽእል ተወሳኺ ድሌታት ከስዕብ እዩ።

መብዛሕትኡ ግዜ ሞት ምስ ዝህሉ መንፈሳዊ፡ እምነት ወይ ባህላዊ ሱር ኣገዳሲ ይኸውን። መንፈሳዊ ክንክን ዝገብሩ ክኢላታት ኣብቲ ሆስፒታል 24 ሰዓታት ይርከቡን ገለ ካብቲ ክለዓል ዝኽእል ስምዒታት ንምፍታሕ ክሕግዙ ይኽእሉ። ካልእ ንዓኻ ኣገዳሲ ዝኾነ መንፈሳዊ፡ እምነት ወይ ባህላዊ ደገፋት ክትበጽሕ እውን ንላቦ። ሰራሕተኛታት ሆስፒታል ኣብ ርክብ ክሕግዙ ይኽእሉ።

ሃይማኖታዊ ወይ ባህላዊ ልምድታትኩም ፍሉይ ጠለባት እንተሃልይዎም፡ ንሰራሕተኛታት ሆስፒታል ንጠለባትኩም ንምትእንጋድ ዝከኣሎም ዝገብሩ ኣማኽሩ።

ኣብ ናይ መወዳእታ ህይወት ኩነታት፡ ስድራቤታት መብዛሕትኡ ግዜ ዘይጽበይዎ ክኾኑ ዝኽእሉ ብዙሕ ውሳነታት ይገብራ። ሓደ ካብቲ ብዙሓት ስድራቤታት ትርጉም ዘለዎ ኮይኑ ዝረኽብዎ ውሳነ፡ ንኻልኦት ንዝተጸገሙ ሰባት ብህያብ ምልጋስ ኣካላትን ቲሹን ምሕጋዝ እዩ። ስድራቤታት ናይ ምውፋይ ዕድል ከምዝወሃቦም ምርግጋጽ ኣካል ናይቲ ኣብ ሆስፒታላት ኦንታርዮ ዝካየድ ናይ መወዳእታ ዕድመ ክንክን እዩ። ሞት ዝፈትውዎ ሰብ ዝሓዝኑ ስድራቤታት ለገስቲ፡ ህያቦም ንኻልኦት ተስፋ ከም ዝሃቦምን ህይወት ከም ዝመለሰን ብምፍላጥ፡ ወፈያ ብመጠኑ ምጽንናዕ ከም ዝሃበ ይዛረቡ።

ሰራሕተኛታት ሆስፒታል ሓደ ሕሙም ምስ ሞተ ንመርበብ ህያብ ህይወት ትሪሊየም (TGLN) ከፍልጡ ሕጊ ተዋሂብዎም ኣሎ። TGLN ንሕክምናዊ ብቕዓት ናይቲ ሕሙም ክግምግምን ኣብ መዝገብ ኣውራጃ ክምርምርን እዩ፡ እትፈትዎ ሰብ ንኽልግስ ፍቓዱ ኣመዝጊቡ እንተኾይኑ ክፈልጥ እዩ። ትፈትዎ ሰብ ከም ለጋሲ ብሕክምናዊ መዳይ ዝምችእ ኮይኑ እንተተራእዩ ብዛዕባ ዕድል ወፈያ ንምዝታይ ብ TGLN ክረኽበካ እዩ። ብዛዕባ ምልጋስ ኣካላትን ቲሹን ከምኡ’ውን ፍቓድካ ብኸመይ ከም እትምዝግቦን ኣብ www.giftoflife.on.ca ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።

እቲ ሓኪም ጠንቂ ሞት ንምንጻር መርመራ ሬሳ ንኽገብር ፍቓድ ክሓትት ይኽእል እዩ። እቲ ጸብጻብ መርመራ ሬሳ ናብ ሓኪም ስድራቤት ናይቲ ሕሙም ይለኣኽ እሞ ንሱ ድማ ምሳኻ ክግምግሞ ይኽእል። ምስ ምልጋስ ኣካላትን ቲሹን ወይ መርመራ ሬሳ፡ ገለ መጥባሕቲ ይግበር። ኣብ ክልቲኡ ኩነታት እቲ ሬሳ ብናይ ቀብሪ ዳይረክተር ንብሕታዊ ወይ ህዝባዊ ንምርኣይ ክዳሎ ምሉእ ብምሉእ ይከኣል እዩ፣ እንተላይ ክፉት ሳንዱቕ።

ሃንደበታዊ ወይ ዘይተጸበናዮ ሞት ምስ ዘጋጥም፡ ንመርማሪ ሬሳ ክሕበር ኣለዎ። ብዛዕባ ኩነታት እቲ ሞት ምስ ሓኪም ስድራቤትን ምስ ዝኾነ ኣብዚ ጉዳይ ዝተሳተፈ ክኢላታትን ይዛተዩ። መርመራ ሬሳ ኣድላዪ ድዩ ኣይኮነን ዝውስን መርማሪ ሬሳ ድማ እቲ ሬሳ ብቕልጡፍ ክለቐቕ ኣይክእልን ማለት ክኸውን ይኽእል። መርማሪ ሬሳ ምስቶም ስድራቤት ብዛዕባ እቲ ኩነታት ክዘራረብ እዩ።

እቲ ሓኪም ነቲ ናይ ሞት ሕክምናዊ ምስክር ወረቐት ይፈርም እሞ እቲ ኦርጅናል ድማ ነቲ ንርስቲ ዝኸውን መርትዖ ሞት ምስክር ወረቐት ዝህብ ናይ ቀብሪ ዳይረክተር ይወሃብ። ናይዚ ሕጋዊ ሰነድ ሓያሎ ቅዳሓት ናይቲ መዋቲ ንግዳዊ ጉዳያት ንምፍታሕ ክቐርብ እዩ።

ዝኾነ ውልቃዊ ንብረት ናይቲ መዋቲ ምሳኻ ክትወስድ ክትሕተት ኢኻ። እዚ ድማ ስልማት፣ ክዳውንትን መድሃኒታትን የጠቓልል። ዝኾነ ንብረት ኣብ ሆስፒታል እንተተገዲፉ መብዛሕትኡ ግዜ ንጸጥታ ብምርካብ ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።

ፍቓድ ዘለዎ ናይ ቀብሪ ዳይረክተር ኣብ ኣቀማምጣ ሬሳ፡ ምዝገባ ናይቲ ሞት ክሕግዝ የድሊ፡ ከምኡ’ውን ነታ ስድራቤት ኣብ ሓዘኖም ክድግፍ ይኽእል። ኣብ ኣውራጃ ኦንታርዮ፡ ትካላት ቀብሪ ኣለዋ፡ እዚኣተን ድማ ብቤት ቀብሪ ዝፍለጣ፡ ንመቃጸሊ ሬሳ እውን ከዳልዋ ይኽእሉ፡ ከምኡ’ውን ኣገልግሎት ምትሕልላፍ፡ ኣገልግሎት ምሕራር ሬሳ ተባሂሉ’ውን ዝፍለጥ፡ ዋላ’ኳ ምቕባእ፡ ምብጻሕ፡ ወይ ኣብ ኣገልግሎት ቀብሪ ክሳተፍ ዘይክእል እንተኾነ፡ ቅልጡፍ ኣገልግሎት ቀብሪ ክህቡ ይኽእሉ። ንዕላማታት እዛ ብሮሹር እዚኣ፡ ንዅሎም ኣካየድቲ ቀብሪ ኢልና ክንጽውዖም ኢና።

ዞባ ዋተርሉ ብብዙሓት ዳይረክተራት ቀብሪ ጽቡቕ ኣገልግሎት ይረክብ። ኩሎም ዳይረክተራት ቀብሪ ን24 ሰዓታት ኣገልግሎት ቴለፎን ዝህቡ ኮይኖም ኣብ ዝጥዕመኩም እዋን ምሳኹም ክራኸቡ ምድላዋት ክገብሩ ይኽእሉ። ሓደ ኣባል ስድራቤት ወይ ካልእ ፍቓድ ዘለዎ ሰብ ንቆጸራ ኣቐዲሙ ክድውል ንመክር። ኣብ ገለ ሆስፒታላት ስም ናይቲ ዝተመርጸ ዳይረክተር ቀብሪ ዝገልጽ ቅጥዒ ክምላእ ኣለዎ።

ኣገልግሎት ፖሊስ ኣብ ርሑቕ ኣብ ዘለኻሉን ኣብ ምድላዋት ቀብሪ ኣብ እትሳተፈሉን እዋን ዓርክኻ ወይ ጎረቤትካ ንገዛኻ ብጥንቃቐ ክከታተሎ ይመክር።

ካብ ማሕበር ሰራሕተኛታት፡ ማሕበር፡ ሎጅ ወይ ካልእ እቲ መዋቲ ዝነብረሉ ማሕበር ሓገዝ ክትረክብ ብቑዕ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። ጉዳይ ገዳይም ተጋደልቲ ወይ ዞባዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት እውን ሓገዝ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ቅድሚ ምድላዋት ቀብሪ ምዝዛምኩም ምስቲ ዝምልከቶ ትካል ተወከሱ። ዳይረክተር ቀብሪ ነዚ ክሕግዘኩም ይኽእል እዩ።

ሓዘን ንቡር ትጽቢት ዝግበረሉ ሰብኣዊ ምላሽ ንክሳራ እዩ። እቲ እንሓዝነሉ ኣገባብ ብስብእናና፡ ብተመኩሮ ህይወትና፡ ባህልና፡ ሃይማኖታዊ ወይ መንፈሳዊ እምነትናን በቲ እቲ ሰብ ዝሞተሉ ኣገባብን ክቕረጽ ይኽእል። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብናቱ መንገዲን ብግዜኡን ሓዘን የጋጥሞ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ዝተፈላለየ ስምዒታት ኣለዎ። እዚ ድማ፡ ፍርሒ፤ ቑጠዐ፤ ጭንቀት፤ ዕረፍቲ ዘይምህላው፤ ምኽሓድ፤ ድኻም፤ ጓሂ፤ ተነጽሎ፤ ብስጭት፤ ናይ በደል ስምዒት፤ ከምኡ’ውን ተቐባልነት። እዚ ንቡር ስምዒታት ኮይኑ ባህርያዊ ክፋላት ሓዘን እዩ። እዞም ስምዒታት እዚኦም ሓደ ሓደ ግዜ ብሓጋዚ መንገዲ ኣብ ናይ ደገፍ ጉጅለታት ክካፈሉን ክድህሰሱን ይኽእሉ።

ሓደ ሓደ ግዜ “እቶም ዝተረሰዑ ሓዘንተኛታት” ተባሂሎም ዝጽውዑ ህጻናት፡ ከም ዓበይቲ ስምዒታት ከጋጥሞም ይኽእል’ዩ ግን ነቲ ዝስምዖም ዝገልጽ ዘይርድኦም ወይ ቃላት ክህልዎም ይኽእል። ህጻናት ንሕቶታቶም ብቕንዕናን ንጹርን መልሲ የድልዮም። ንዓኣቶም ክፉትን ድሉዋትን ኩን። ዕድመ ኣብ ዝተፈላለየ ዕድመ ዝርከቡ ህጻናት ብዛዕባ ሞት ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ርድኢት ስለዘለዉ፡ ሓደ ቆልዓ ልሙድ ዝኾነ ምላሽ ክህብ ዓቢ ተራ ኣለዎ። ምስ ነብስኻን ንኻልኦትን ትዕገስን ለዋህን ኩን።

ኣብ ንእስነቱ ክሳራ መሪር ፍጻመ እዩ። ቈልዑ ኣብ መጻኢ ንዘጋጥም ዘይተርፍ ክሳራታት ብኸመይ ከም ዝዋጽኡ ንኽመሃሩ እውን ርኡይ ዕድል ከቕርብ ይኽእል እዩ። ኩሉ መልሲ ናይ ምሃብ ሓላፍነት ኣይኮንካን፣ ቀለልቲ ዝርዝራትን መረጋገጺን ቆልዑ ዘድልዮም ፍቕርን ግን ክትህብ ትኽእል ኢኻ። ንዓኻ ዝሕግዙ ዝተፈላለዩ ናይ ማሕበረሰብ ጸጋታትን ጽሑፋትን ኣለዉ፣ ንኣብነት ናይ ሓዘን ጉጅለታትን ሓደ ንሓደ ንህጻናት ዝወሃብ ምኽሪን።

ኣብዚ ጽንኩር እዋን፡ ነብስኻ ምሕብሓብ ኣገዳሲ እዩ። ገለ ዕረፍቲ ክትወስድ፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስን ብግቡእ ክትምገብን ፈትን። ስድራቤትን ፈተውትን ካልኦትን ክሕግዙኻ ድሉዋት ምዃኖም ኣይትረስዕ። ሓገዝ ክትሓትት ኣይትፍራሕ። ምኽርን ሓገዝን ንምርካብ ናብ ሓኪም ስድራቤትካ ምኻድ እውን ብልሒ ክኸውን ይኽእል እዩ።

ብነብሰ ቅትለት ሞት ምስ ዘጋጥም፡ ሰባት ዘሕዝን ሓዘን የጋጥሞም። ስንባደን ሓዘንን ኣብ ነንሕድሕዶም ይራኸቡ እሞ እዚ ድማ ልዕሊ ዓቕምኻ ኮይኑ ክስምዓካ ይኽእል። እዚ ሓያል ምላሽ እዚ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ነብሰ ቅትለት ዝተኣሳሰር ጸለመ ዝያዳ የጸግሞ። ንሓገዝ “ምስ ሕቶታት ምንባር ምምሃር”፡ ሓገዝቲ ጸጋታት ቤት ምኽሪ ምክልኻል ነብሰ ቅትለት ዞባ ዋተርሉ ዳህሰሱ ፡ www.wrspc.ca

ብዘይካ’ቲ ደገፍ ስድራቤትካ፡ ኣዕሩኽትኻን ሃይማኖታዊ ወይ ባህላዊ ማሕበረሰብካን፡ መብዛሕትኦም ናይቲ ከባቢ ዳይረክተራት ቀብሪ ንናይ ሓዘን ደገፍ ኣገልግሎት ይህቡ ወይ ይምውሉ። ምስቲ ዝመረጽካዮ ዳይረክተር ቀብሪ ርግጸኛ ኩን።

ዞባ ዋተርሉ ንደገፍ ሓዘን ብዝተፈላለዩ ትካላትን መርበባት ሓበሬታን ጽቡቕ ኣገልግሎት ይረክብ። “ኣገልግሎት ደገፍ ስንባደ” ዝብል ኣርእስቲ ዘለዎ ፓምፍሌት ብሆስፒስ ዞባ ዋተርሉ ዝተሓትመ ኮይኑ ብሰፊሑ ይርከብ። ቅዳሕ ናይቲ ፓምፍሌት ንምሕታት ወይ ምስ ወኪል ንምዝርራብ፡ በጃኹም ብ 519-743-4114 ደውሉ ወይ www.hospicewaterloo.ca ተወከሱ። ንኤሌክትሮኒካዊ ቅዳሓት ናይታ ፓምፍሌትን ናይዛ ብሮሹርን ካልእን ንምርካብ ኣብ ሕትመታትን ፍላይራትን ዝርከብ ጸጋታት ትብ ተኸተሉ።

ኤሌክትሮኒካዊ ቅዳሕ ናይዚ ብሮሹር፡ ኣብ ሞንጎ ካልኦት ጸጋታት ሓዘን፡ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ ሓበሬታ እውን ይርከብ ፡ www.grhosp.on.ca /spiritualcare።

ህዝባዊ ቤተ-መጻሕፍቲ፡ ከባብያዊ ማሕበረሰባት እምነት፡ ኣብያተ ትምህርትን ሆስፒታላትን ንጠለባት ዓበይቲ፡ መንእሰያትን ኣብ ሓዘን ዝርከቡ ህጻናትን ዝዓለመ ዝተፈላለዩ መጻሕፍትን ካልእ ጸጋታትን ኣለዎም።