Ku saabsan Kheyraadkan
Nuqulka Jirka:
Qore: Barnaamijka Kansarka Gobolka Waterloo-Wellington
Dib loo eegay: Luulyo 2016
Estrogen waa hoormoon dheddig ah oo ku jira jirka. Estrogen-ku wuxuu door ka ciyaaraa:
Daaweynta kiimikada ama joojinta caadada waxay sababi kartaa hoos u dhaca estrogen-ka jirka.
Qalliinka oophorectomy (ka saarista ugxan-sidaha oo horseedda dhalmo-joojinta) wuxuu sababi doonaa luminta/yaraynta estrogen-ka.
Saliidaha biyaha ku salaysan ee si dhakhso ah u qallala waxaa ka mid ah: Astroglide (waxaa ku jira glycerin) ama KY Intrigue (*ma aha nooca kululaynta ee KY), Embrace, Frixxion ama doorashada shaqsiyeed (Saliidda aan glycerin ahayn waxaa ka mid ah: Astroglide-Naturals, Maximus, Liquid Silk, Oh My, Probe, iyo Slippery Stuff). Afarta ugu dambeeya waxaa laga heli karaa internetka ama dukaamada galmada.
Saliidaha ku salaysan silikoon Saliidaha ku salaysan biyaha ee si dhakhso ah u qallala waxaa ka mid ah: Astroglide (waxaa ku jira glycerin) ama KY Intrigue (*ma aha nooca kululaynta ee KY), Embrace, Frixxion ama doorashada shaqsiyeed (Saliidda aan glycerin ahayn waxaa ka mid ah: Astroglide-Naturals, Maximus, Liquid Silk, Oh My, Probe, iyo Slippery Stuff). Afarta ugu dambeeya waxaa laga heli karaa internetka ama dukaamada galmada.
Waa caadi in dheecaan cad, jaalle ah ama caddaan ah la helo. Isticmaal dahaarka surwaalka sida aad rabto. Caadi ma aha in dheecaan dhiig leh la helo (la xiriir kooxdaada daryeelka haddii aad qabto).
Waa caadi inaad dareento kala duwanaansho ku saabsan galmadaada sababtoo ah luminta estrogen. Tan waxaa ka mid noqon kara: muuqaal cusub oo jirka ah, rabitaanka galmada oo yaraada, isbeddel ku yimaada dhaqdhaqaaqa galmada. Waa muhiim haddii aad xiriir la leedahay inaad dareenkaaga la wadaagto lammaanahaaga si aan loo fahmin (tusaale ahaan lammaanahaagu wuxuu ka baqayaa inuu ku taabto haddii ay xanuunto oo aad dareento inuu kaa fogaanayo).
Isbeddellada ku yimaada galmada waa caadi waana wax caadi ah, markaa fadlan xor u noqo inaad kala hadasho kooxdaada daryeelka caafimaadka wixii walaac ah ee aad qabto.
Kacsi yarayn, xiisaha galmada oo yaraada.
Laftu waa unug nool oo ka samaysan unugyo lafo oo gaar ah, sida jirka intiisa kale, si joogto ah ayaa loo burburiyaa oo loo cusboonaysiiyaa. Lafo-beelku waa hoos u dhac ku yimaada cufnaanta lafaha iyo cufnaanta lafaha (laftu way jabtaa, way ka dhakhso badan tahay in la cusboonaysiiyo lafaha) taasoo keenta khatar dheeraad ah iyo/ama dhacdooyinka jabka.
Haweenku waxay filan karaan inay lumiyaan qiyaastii 1% cufnaanta macdanta lafaha sannad kasta sannadaha ka dambeeya caadada ka-dambeysa (ka-dambeysa caadada ka-dib). Haddii aan la ilaalin lafaha caafimaadka qaba, haweenka ka-dambeysa caadada ka-dib waxay u badan tahay inay yeeshaan lafo-beel marka ay gabowdo.
Khatarta osteoporosis-ka ee dumarka da'da ka dib caadada waxaa sii kordhin kara taariikhda qoyska, sigaarka, cuntada, kiimoterabiga, daawooyinka muddada dheer ee corticosteroids iyo qaar ka mid ah daaweynta hoormoonka ee yareeya estrogen-ka. Haweenka qaba caadada hore (tusaale ahaan kiimoterabiga ama oophorectomy) ayaa sidoo kale halis sare ugu jira.
Haweenka qaba lafo-beelka waxaa la siin karaa daaweyn gaar ah, sida bisphosphonates. Si ay u helaan saameyn ugu badan daaweynta lafo-beelka, haweenkani waxay u baahan yihiin inay hubiyaan inay ku jiraan kalsiyum ku filan cuntadooda, heerarka fitamiin D ku filan iyo inay ilaaliyaan dhaqdhaqaaqa jirka.
Guud ahaan, haweenka da'doodu ka soo wareegtay caadada waa inay ilaaliyaan lafo caafimaad qaba iyagoo raacaya tilmaamaha hoose.
Ka eeg bogga internetka ee lafo-beelka Kanada dhowr cunto oo u dhigma kalsiyum iyo fiitamiin D.
Firfircoonida jir ahaaneed waxay hagaajin doontaa cufnaanta lafaha waxayna kordhin doontaa xoogga murqaha, isku-dubaridka iyo dheelitirka, sidaas darteedna waxay yareyn doontaa dhicitaanka iyo jabka. Jimicsiga culeyska ayaa ugu fiican; tusaalooyin waxaa ka mid ah socodka, qoob ka ciyaarka, jimicsiga aerobics, barafka lagu ordo iyo qaadista culeyska.
Kaalshiyam iyo fiitamiin D waa lama huraan si loo ilaaliyo lafaha xooggan. Qiyaasta maalinlaha ah waa wadarta guud ee aad ka qaadato ilaha cuntada iyo kaabisyada. Haweenka ka dib dhalmo la'aanta, qiyaasta maalinlaha ah ee lagu taliyay waa 1500 mg oo kaalshiyam ah iyo 800 IU oo fiitamiin D ah. Qaadashada kaalshiyam ee dhammaan ilaha waa inaysan ka badnaan 2500 mg maalintii.
Fadlan weydii dhakhtarkaaga inta qiyaas ee kaalshiyam ah ee aad qaadanayso waa inay ka timaadaa cuntadaada.
Haddii aadan ku filnaan karin cuntada oo keliya, tixgeli kabitaan. Kaalshiyam kaarboonat waa kabitaan kaalshiyam ah oo ugu jaban dadka badankoodna si fiican ayay u dulqaadan karaan marka lala qaato cuntada. Nuugista kaalshiyamka ee kaabista cuntada ayaa ugu waxtarka badan qiyaasaha 500 mg ama ka yar. Kaabista kaalshiyamka qaarkood waxaa sidoo kale ku jira fiitamiin D (hubi calaamadda si aad u hesho qaddarka saxda ah.) Kaabis kaalshiyam badan iyo macdan oo caadi ah ayaa bixiya qiyaastii 175 mg oo kaalshiyam ah iyo 400 IU oo fitamiin D ah iyo nafaqooyin kale.
Borotiin ku filan ayaa loo baahan yahay si loo ilaaliyo caafimaadka lafaha. Ku dar mid ka mid ah cuntooyinka soo socda ee hodanka ku ah borotiinka cunto kasta: hilib, kalluun, digaag, digir, digir, laws, ukun, caano fadhi, caano fadhi iyo farmaajo.
Haweenka sigaarka caba, waxay si dhakhso ah u lumiyaan awoodda lafaha marka loo eego dumarka aan sigaarka cabin. Si loo ilaaliyo lafaha, waxaa lagugula talinayaa inaadan sigaar cabin.
Kafeyn xad dhaaf ah iyo milixdu waxay saameyn xun ku yeelan karaan lafaha. Kafeyn waxaa laga helaa qaxwada iyo sidoo kale shaaha, shukulaatada (kookaha) iyo cabitaannada fudud qaarkood. Si aad u hesho caafimaadka lafaha ugu fiican, kafeynku waa inuu ka yar yahay 4 koob maalintii. Cuntooyinka milixdu ku badan tahay guud ahaan waxaa ka mid ah cuntooyinka la warshadeeyay sida maraqa qasacadaysan, cuntooyinka fudud, buskudka, baastada iyo maraqa. Hubi calaamadda nafaqada ee cuntooyinka la warshadeeyay oo ku xaddid milixda wax ka yar 2100 mg maalintii.
Miisaanka oo kordha wuxuu noqon karaa saameyn caadi ah oo ka dhalata lumitaanka estrogen (5-10 rodol ama 2.3 – 4.6 kg).
Cunista cunto dheellitiran waa mid ka mid ah xulashooyinka ugu wanaagsan ee aad u samayn karto caafimaadka guud. Waxaad samaynaysaa doorasho wanaagsan, taasina waxay kaa caawinaysaa inaad dib u hesho dareen xakamayneed. Waxay sidoo kale kaa caawinaysaa inaad dareento inaad samaynayso waxa ugu fiican caafimaadkaaga.
Cunista wanaagsan iyo ilaalinta miisaanka caafimaadka leh waxay kaa caawin doontaa inaad dib u hesho xooggaaga, yeelato tamar badan iyo inaad yeelato dareen caafimaad oo kordhay. Waxay sidoo kale kaa caawin kartaa yareynta khatarta kansarka cusub, cudurrada wadnaha, istaroogga iyo macaanka.
Haddii aadan firfircoonayn jirka, la tasho dhakhtarkaaga qoyska ka hor intaadan bilaabin.
Waxaad ka faa'iideysan kartaa jimicsiga joogtada ah inta lagu jiro iyo ka dib daaweyntaada. Inta aad sameyso waxay ku xirnaan doontaa nooca kansarka aad qabto, daaweyntaada iyo guud ahaan sida aad u caafimaad qabto iyo sida aad u caafimaad qabto (30 daqiiqo, 5 jeer usbuucii ayaa lagula talinayaa).
Jimicsi kasta wuu ka wanaagsan yahay jimicsi la'aan, xitaa socod gaaban maalin kasta ayaa ku caawin kara. Kordhinta ugu yar ee dhaqdhaqaaqaaga jireed waxay hagaajin kartaa tayada noloshaada. Jimicsigu waxaa la muujiyay inuu ka caawiyo dadka inay la qabsadaan dhibaatooyinka muddada gaaban iyo kuwa muddada dheer labadaba ee daaweynta.
Jimicsiga oo qayb ka ah qaab nololeed caafimaad leh ayaa faa'iidooyin u leh dadka la kulmay kansarka.
Qiiqa tubaakada wuxuu ka kooban yahay ugu yaraan 40 kiimiko oo aad u sun ah oo sababa kansarka. Sigaarku wuxuu sidoo kale sababi karaa cudurrada wadnaha, cudurrada sambabada, socodka dhiigga oo liita iyo boogaha. Xitaa 1 ama 2 sigaar ayaa waxyeello yeelan kara.
Haweenka sigaarka caba waxay la kulmi karaan dhibaatooyin badan oo caadada ah waxayna soo dedejin karaan caadada.
519-883-2279
519-578-6681
Guud ahaan, cayilka iyo qaab nololeedka fadhiga badan ayaa lala xiriiriyaa khatarta sii kordheysa ee kansarka naasaha. Cuntooyinka ku badan khudaarta iyo miraha ayaa laga yaabaa inay yareeyaan khatarta, inkastoo heerka ay yareeyaan khatarta iyo nafaqooyinka gaarka ah ee bixiya ilaalinta weli la daraaseynayo. Waxaa lagu talinayaa in la kordhiyo cuntada miraha iyo khudaarta ugu yaraan 5-7 jeer maalintii si loo helo faa'iidada ugu weyn ee nafaqada. Sidoo kale, khamrigu wuxuu leeyahay khatar yar oo kordhay waana in lagu cunaa oo keliya dhexdhexaad iyadoo ugu badnaan hal cabitaan maalintii. Markaa, guud ahaan, talada waa in la qaato miro iyo khudaar badan, la yareeyo waxyaabaha xoolaha laga sameeyo (tusaale ahaan hilibka, dufanka xayawaanka, iyo caanaha caanaha oo dhan), soy dhexdhexaad ah, khamri dhexdhexaad ah, iyo jimicsi joogto ah si looga hortago kororka miisaanka iyo cayilka. Ka eeg "Tilmaamaha Cuntada ee Kansarka Naasaha" wixii macluumaad dheeraad ah oo gaar ah.
Hadda macluumaad aad u yar ayaa laga heli karaa saameynta iniinaha flax iyo soy ay ku leeyihiin kansarka naasaha. Phytoestrogens (estrogens dhirta) waxay ku jiraan cuntooyinka soy iyo ilaa xad aad u yar oo ku jira iniinaha flax. Malaha ayaa ah in estrogens-ka dhirta ay ku xidhmi karaan goobaha qaata estrogen-ka, taasoo ka hortagaysa estrogen-ka jirka inuu xidhmo sidaas darteedna u dhaqmayo sidii ilaaliye kansarka naasaha. Si kastaba ha ahaatee, waxaa sidoo kale jira suurtagalnimada in phytoestrogens ay u dhaqmi karaan sidii kiciyayaal oo ay dhab ahaantii kordhiyaan khatarta kansarka. Nasiib darro, cilmi-baaristu weli ma cadda. Sababtaas awgeed, dhakhaatiir qaar ayaa dareensan in haweenka qaba kansarka naasaha ee estrogen-ka leh ay tahay inay xaddidaan qaadashada isoflavones (nooca estrogens dhirta ee soy) ilaa aan ka helno faham wanaagsan oo ku saabsan saameyntooda burooyinka naasaha.
Talada hadda ee Isoflavones waa in la xaddido qaadashadaada cuntooyinka ay ku jiraan estrogen-ka dhirta laga bilaabo 50mg oo isoflavones ah maalintii.
In kasta oo cuntooyinka soy ee dhexdhexaadka ah ay weli qayb ka noqon karaan cuntadaada, waxaa lagugula talinayaa inaad ka fogaato budada iyo kiniinnada dheeraadka ah ee soy maadaama ay yihiin ilo aad u badan oo laga helo isoflavones. Marka laga hadlayo iniinaha flax, waxaa la rumeysan yahay inay ammaan tahay marka lagu daro 1-2 qaado oo lagu taliyay (iniinta flax ee la shiiday) maalintii. Sidoo kale waa il wanaagsan oo laga helo asiidhyada dufanka leh ee Omega 3 ee caafimaadka qaba.
1-2 qaybood oo ah cuntooyinka soy waa tirada ugu badan ee si ammaan ah loo cuni karo maalin kasta.
Waxaa jira caddaymo la taaban karo oo muujinaya in khamrigu uu kordhiyo khatarta kansarrada badan, oo ay ku jiraan kansarka naasaha. Waxaa lagugula talinayaa haddii aad cabto, inaad naftaada ku koobto wax ka badan hal cabitaan maalintii iyo inaadan ka badnayn 3-4 cabitaan toddobaadkii. Haddii aadan cabin, waxaa ugu wanaagsan inaadan bilaabin.
La hadal dhakhtarkaaga kansarka haddii aad ka fiirsanayso inaad isticmaasho daawooyinka ku salaysan estrogen (kiniin ama kareem).
U isticmaal ilahan macluumaadkaaga kaliya. Ma bedelayso talada caafimaadka dhakhtarkaaga ama xirfadlayaasha kale ee daryeelka caafimaadka.
Iimayl: cancerpatiented@ wrhn .ca
Website: www.cancerwaterloowellington.ca