ኢስትሮጅን ኣብ ኣካላትና ዝርከብ ሆርሞን እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ማህጸን፣ ጽክታት፣ ከምኡ’ውን ካልኦት ኣካላት ኣካላትና ከምቶም፤
ኣብ፤
መንሽሮኻ ካብ ኢስትሮጅን ክዓቢ ስለ ዝኽእልን ንኢስትሮጅን ተሃዋሲ ስለ ዝኾነን ጸረ ሆርሞን ሕክምና ትወስድ ኣለኻ። ጸረ ሆርሞን ዝኾኑ ፍወሳታት ንኢስትሮጅን ብዋህዮታት መንሽሮ ከይጥቀሙ ክዓግቱ ይኽእሉ። ኣብ ኣካላትካ ኢስትሮጅን ብኸመይ ከም ዝስራሕ እውን ክጸልዉ ይኽእሉ።
ኣብ ኣካላትና ንዘሎ ደረጃ ኢስትሮጅን ዝጸልዉ 3 ቀንዲ ዓይነታት ሕክምና ኣለዉ፤
ንደረጃ ኢስትሮጅን ዝጸልዉ ፍወሳታት ሆርሞናት፤
– ታሞክሲፈን : ዋህዮታት መንሽሮ ንኽዓብዩ ኢስትሮጅን ከይጥቀሙ ይዓግቶም።
– ጎሰረሊን : ናብ ማህጸን ዝመጽእ ምልክት ስለ ዝዓግት ኢስትሮጅን ከይስራሕ።
– Letrozole , Anastrazole , and Exemestane : ኢስትሮጅን ካብ ምስራሕ ደው የብሎ።
– ፉልቨስትራንት : ንውጽኢት ኢስትሮጅን ዝዓግትን ቁጽሪ ተቐበልቲ ኢስትሮጅን ዘጉድልን እዩ።
ጨረርታ ፍወሳ ናብ ሽምጢ ማህጸን ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ክጎድእ ወይ ክቕይሮ ይኽእል። እዚ ድማ ኣብ ኣካላትካ ዝርከብ ኢስትሮጅን ክስእን ይኽእልን ውጽኢቱ ድማ ቀዋሚ ጽግያት (ሓደ ሰብ ወርሓዊ ጽግያት ምስ ኣቋረጸ) ከስዕብ ይኽእል። ጨረርታ ፍወሳ ናብዚ ከባቢ ካልእ ጎናዊ ሳዕቤናት ከም ምጽቃጥ፡ ምቕራጽን ምንቃጽን ርሕሚ’ውን ከስዕብ ይኽእል።
ማህጸን ኣብ ኣካላትካ ኢስትሮጅን ዝገብሩ ጽክታት እዮም። ምቑራጽ ማህጸን (መጥባሕቲ ማህጸን ንምእላይ) ኣብ ኣካላትካ ውሑድ ኢስትሮጅን ክህሉ ይገብር።
ዘይምቾት ዓጽሚ፡ ጭዋዳታትን መላግቦታትን ልሙድ ጎናዊ ሳዕቤን ናይ ብዙሓት ጸረ ሆርሞናት መድሃኒታት እዩ። እዚ ኣብ ኣእዳውካ፡ ብርክኻ፡ ሕቖኻ፡ ጭሕምኻ ወይ ኣብራኽካ ክስመዓካ ይኽእል እዩ። ብሰንኪ እዞም ምልክታት እዚኦም ፍወሳ ሆርሞናትካ ደው ከተብሎ እንተሓሲብካ፡ መጀመርታ ምስ ጉጅለ ክንክን ጥዕናኻ ተዘራረብ።
ሓገዝቲ ምኽርታት
ውዑይ ምብራህ ተወሳኺ ውዑይ ወይ ረሃጽ ከም ዝስምዓካ ክገብር ይኽእል።
ሓገዝቲ ምኽርታት
መጠን ኢስትሮጅንካ እናተቐየረ ምስ ከደ ኣብ ስሚዒትካ ለውጢ ከተስተብህል ትኽእል ኢኻ። ንጭንቀትን ጭንቀትን ዝለዓለ ሓደጋ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
ሓገዝቲ ምኽርታት
ምጉዳል ኢስትሮጅን ንኣሽቱን መዓልታዊን ዝርዝራት ንምዝካር ከጸግሞ ይኽእል እዩ።
ሓገዝቲ ምኽርታት
ምጥፋእ ኢስትሮጅን ኣብ ጾታዊ ርክብካ (ጾታዊ ስምዒታት፡ ሓሳባት፡ ስሕበት ናብ ካልኦት) ወይ ቅርበት (ምስ ካልእ ሰብ ምቅርራብ) ለውጢ ከስዕብ ይኽእል። እዚ ለውጥታት እዚ ንጽሬት ህይወትካን ዝምድናታትካን ክጸልዎ ይኽእል እዩ። እዚ ዓቢ ነገር ዘይክመስል ይኽእል እዩ፡ ግን ኣገዳሲ ኣካል ጽቡቕ ሂወትካ እዩ። ብዛዕባ እዞም ጉዳያት ምዝራብ ከቢድ ክስምዓካ ይኽእል እዩ፡ እንተኾነ ግን ጉጅለ ክንክን ጥዕናኻ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ከተስተብህሉ ትኽእሉ ኢኹም፤
ሓገዝቲ ምኽርታት
መጠን ኢስትሮጅን እናተቐየረ ምስ ከደ ኣብ ርሕምኺ ለውጢ ከጋጥም ይኽእል። እዚ ድማ ምንቃጽ፡ ምፍሳስ፡ ምቕራጽ ወይ ነድሪ ቲሹ ርሕሚ ከጠቓልል ይኽእል።
ደረቕነት
ናብ ርሕሚ ንምሕጻብ፡ ምስ ፋርማሲስትካ ብዛዕባ ከም Repagyn®ን Replens®ን ዝኣመሰሉ ፍርያት ከመይ ጌርካ ከም እትጥቀመሉ ተዘራረብ። ቅድሚ ኣብ ኢስትሮጅን ዝተመርኮሰ መድሃኒት ምጥቃምካ ምስ ሓኪም መንሽሮኻ ተዘራረብ። ንጾታዊ ርክብ ኣብ ፋርማሲ፡ ብኢንተርነት ወይ ኣብ ድኳናት ጾታዊ ርክብ ክትገዝእ እትኽእል ማይ ወይ ሲሊኮን መሰረት ዝገበረ ቅብኣት (ሉብ) ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ።
ፍሳስ ርሕሚ
ንጹር፡ ብጫ ወይ ጻዕዳ ፍሳስ ክህሉ ንቡር እዩ። ኣድላዪ እንተኾይኑ ፓድ ወይ ናይ ውሽጢ ክዳን ላየር ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ። ዝኾነ ደማዊ ምፍሳስ እንተሃልዩካ ንጋንታ ክንክን ጥዕናኻ ንገሮ።
ጨረርታ ለውጢ ርሕሚ
ንርሕሚ ዝጸሉ ናይ ጨረርታ ሕክምና ትረክብ እንተኾንካ ንርሕሚ ምንቃጽን ምቕራጽን ከስዕብ ይኽእል። ናይ ጨረርታ ጉጅለኻ ነዞም ጎናዊ ሳዕቤናት ብኸመይ ከም እተመሓድሮም ዝያዳ ሓበሬታ ክህበካ እዩ።
ሚዛናዊ ኣመጋግባ ምምጋብ ሓደ ካብቲ ንጥዕናኻ ክትገብሮ እትኽእል ዝበለጸ ነገራት እዩ። ምርጫታት መግቢኻ ትቆጻጸሮ ኢኻ፣ ምርጫታት መግቢ ድማ ንዝስምዓካ ስምዒት ክጸልዎ ይኽእል።
ጽቡቕ ምምጋብን ኣብ ጥዑይ ክብደት ምጽናሕን ሓይልኻ ንኽትሃንጽ፡ ዝያዳ ጸዓት ንኽህልወካን ብሓፈሻ ዝሓሸ ስምዒት ንኽስምዓካን ይሕግዘካ። ብተወሳኺ ንሓደስቲ መንሽሮታት፡ ሕማም ልቢ፡ ወቕዒን ሕማም ሽኮርን ንዝህልወካ ሓደጋ ንምንካይ ክሕግዝ ይኽእል።
ነዞም መግብታት ከም ኣካል ሚዛናዊ ኣመጋግባ ምብላዕ፤
ብዛዕባ ክፋላትን ምርጫታት መግብን ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ መምርሒ መግቢ ካናዳ ተወከስ።
ተፈጥሮኣዊ ፍርያት ጥዕና፡ መድሃኒታት ዕጸ-ፋርስ፡ መመላእታ ቪታሚናት ወይ ማዕድናት፡ መድሃኒታት ሆሚዮፓቲክ ወይ ባህላዊ መድሃኒታት የጠቓልል።
ፍወሳታት መንሽሮ ንዋህዮታት መንሽሮ ክጎድኡ ይፍትኑ፡ ንጥዑያት ዋህዮታት ድማ ከይጎድኡ ይጽዕሩ። ተፈጥሮኣዊ ፍርያት ጥዕና፡ ሕክምናኻ ከመይ ከም ዝሰርሕን ንዋህዮታት መንሽሮ ዒላማ ከም ዝገብርን ክቕይር ይኽእል። ዋላ እውን ጎናዊ ሳዕቤናት ከጋድዱ ይኽእሉ፣ ወይ ንኻልኦት ኩነታት ጥዕና ክጸልዉ ይኽእሉ። ኣብ እዋን ሕክምና መንሽሮ ብዛዕባ ተፈጥሮኣዊ ፍርያት ጥዕና ዝምልከት ሓበሬታ ኩሉ ግዜ ይቕየር እዩ።
ኣብዚ እዋን እዚ ዝኾነ ተፈጥሮኣዊ ፍርያት ጥዕና ትወስድ እንተኾንካ ንጋንታ ክንክን ጥዕናኻ ንገሮ። ከምኡ’ውን ቅድሚ ዝኾነ ሓድሽ ተፈጥሮኣዊ ፍርያት ጥዕና ምጅማርካ ምስ ጉጅለ ክንክን ጥዕናኻ ተዘራረብ።
ፋይቶኢስትሮጅን ንኢስትሮጅን ሰብ ዝመስል ዓይነት ሆርሞን ተኽሊ እዩ። ገለ መግብታት፡ ተፈጥሮኣዊ ፍርያት ጥዕና፡ ወይ ፍርያት ውልቃዊ ክንክን (ከም ሎሽን)፡ ኣብ ውሽጦም ፋይቶኢስትሮጅን ክህልዎም ይኽእል። እዞም ንጥረ ነገራት ኣብ ኣካላትና ከም ኢስትሮጅን ኮይኖም ክሰርሑ ይኽእሉ። ፋይቶኢስትሮጅን ብዝለዓለ መጠን፡ ሕክምና መንሽሮኻ ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ክቕይር ይኽእል።
ፍርያት ሶያን ፍላክስሲድን ልዑል ፋይቶኢስትሮጅን ዘለዎም መግብታት እዮም። ምንጪ መግቢ ሶያን ፍላክስን ምብላዕ ብመጠኑ ምስ ዝውሰድ ውሑስ እዩ፣ ከም ኣካል ዝተፈላለየ ኣመጋግባ። ውህሉል ምንጪ ናይዞም መግብታት ኣይትውሰድ። ፍርያት ሶያ ወይ ዝተመጠጠ ልሕጺ እንጣጢዕ ኣብ ኣመጋግባኹም ከተእትዉ ምስ እትደልዩ፡ ነዚ ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም፡ :
ፋይቶኢስትሮጅን ዘለዎም ተፈጥሮኣዊ ፍርያት ጥዕና ጸረ ሆርሞን ሕክምና ኣብ እትገብረሉ እዋን ክትውሰድ የብልካን።
ዝኾነ ተፈጥሮኣዊ ፍርያት (ፍርያት) ጥዕና ትወስድ እንተኾንካ፡ ወይ ክትጅምር እንተሓሲብካ፡ ንጋንታ ክንክን ጥዕናኻ ንገሮ።
ኣልኮላዊ መስተ ብዙሓት መንሽሮታት ከም መንሽሮ ጡብ ናይ ምጥቃዕ ሓደጋኻ ይውስኽ። እንተሰቲኹም፡ ኣብ ሰሙን ካብ 1-2 ስታንዳርድ መስተታት (12 ኦውንስ ቢራ፡ 5 ኦውንስ ወይኒ፡ 1.5 ኦውንስ ስፒሪትስ) ዘይበዝሕ ግደቡ። ዘይትሰቲ እንተኾንካ ዘይምጅማር ዝበለጸ እዩ።
ሽጋራ ምትካኽ ንኣካላትካ ናይ ምሕዋይን መድሃኒት ናይ ምምስራሕን ዓቕሙ ክጸልዎ ይኽእል። ሽጋራ ምትካኽ ሕማም ልቢ፡ ሕማም ሳንቡእ፡ ድኹም ዋሕዚ ደም፡ ቁስሊ፡ ከምኡ’ውን ካልእ ዓይነት መንሽሮ ከስዕብ ይኽእል። ዋላ 1 ወይ 2 ሽጋራ ጐዳኢ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ እንተደሊኻ፡ በጃኻ ምስ ጉጅለ ክንክን ጥዕናኻ ወይ ሓኪም ስድራቤትካ ተዘራረብ።
ክብደት ሰብነት ምውሳኽ ንቡር ጎናዊ ሳዕቤን ናይ ኢስትሮጅን ምውራድ (5-10 ፓውንድ ወይ 2.3-4.6 ኪሎ ግራም) ክኸውን ይኽእል። ስሩዕ ምንቅስቓስ ኣካላትን ለውጢ ኣመጋግባን ጥዑይ ክብደት ሰብነት ንምዕቃብን ንምምሕዳርን ክሕግዝ ይኽእል።
ምንቅስቓስ ኣካላት ኣብ እዋን ሕክምናን ድሕሪ ሕክምናን ጸዓት ክህልወካን ድልዱል ክትከውንን ክሕግዘካ ይኽእል። ዝኾነ ምውስዋስ ኣካላት ካብ ምንቅስቓስ ዘይምግባር ይሓይሽ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ሓጺር ምጉዓዝ እውን ከይተረፈ ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ንጡፍ እንተዘይኮይንካ፡ ሓደስቲ ምውስዋስ ኣካላት ቅድሚ ምውሳኽካ ምስ ሓኪም ስድራቤትካ ተዘራረብ።
ምንቅስቓስ ኣካላት ንምምሕዳር ክሕግዝ ይኽእል እዩ፤
ኣብነታት ቀሊልን ትሑት ጽልዋ ዘለዎን ንጥፈታት፤
ኣብነታት ናይ ጭዋዳታት/ዓጽሚ ምድልዳል ንጥፈታት፤
ምንቅስቓስ ኣካላት ብዘይ ስግኣት ንምጅማር ሓገዝ እንተድኣ ደሊኻ፡ ብዛዕባ ናብ ፊዚዮቴራፒስት ሪፈራል ምስ ሓኪም ስድራቤትካ ተዘራረብ።
ዕድመ እናወሰኽካ ምስ ከድካ፡ ጽፍሒ ዓጽምን ጽቕጥቕጥን (ኣዕጽምትኻ ክሳብ ክንደይ ተሪር ምዃኑ) ትስእን። ኣብ ጽግያት ኣብ ዓመት 1% ካብ ጽቕጥቕጥ ማዕድናት ዓጽምኻ ክትስእን ትኽእል ኢኻ። እዚ ድማ ንኦስቲዮፖሮሲስ (ዋህዮታት ዓጽሚ ካብቲ ኣካላት ዳግማይ ክሰርሖም ዝኽእል ንላዕሊ ብቕልጡፍ ዝጠፍኡሉ) ኣብ ዝለዓለ ሓደጋ ከእትወካ ይኽእል።
ኣብ ሕክምና ሆርሞን እናገበርካ ኣዕጽምትኻ ጥዑይ ንኽኸውን እኹል ካልሲየምን ቪታሚን ዲን ክትወስድ ከድልየካ እዩ።ብዛዕባ ምንጪ መግቢ ዝያዳ ንምፍላጥ ኣብ ኦስቲዮፖሮሲስ ካናዳ ካልሲየም ካልኩሌተር ተወከስ።
ብዛዕባ መንሽሮን ደገፋትን ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ናብ ማእከል ጸጋታት ሕሙማትን ስድራቤትን J. Wesley Graham ተወከሱ። ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ ታሕቲ ዘለዉ ሊንክታት ስካን ወይ ጠውቕ እውን ትኽእሉ ኢኹም፤
ብዛዕባ እዚ ጸጋ
ደራሲ፡ ፕሮግራም መንሽሮ ዞባ ዋተርሉ ዌሊንግተን
ዝተመሓየሸ፡ ታሕሳስ 2025
ነዚ ጸጋ ንሓበሬታኻ ጥራይ ተጠቐመሉ። ካብ ሓኪምካ ወይ ካልኦት ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕና ዝመጽእ ሕክምናዊ ምኽሪ ዝትክእ ኣይኮነን።
ኢመይል ፡ cancerpatiented@ wrhn .ca
መርበብ ሓበሬታ ፡ www.cancerwaterloowellington.ca